Άρθρο στο Globes – Τιμή για τον Ελληνόφιλο

Ο πρωθυπουργός της Ελλάδας, Αλέξης Τσίπρας, πρέπει να είναι αχάριστος, διότι διαφορετικά θα έστελνε στον υπουργό Οικονομικών Moshe Kahlon ένα μπουκέτο λουλούδια κάθε εβδομάδα. Ισραηλινοί αγοράζουν ακίνητα στην Ελλάδα εδώ και περισσότερο από δύο χρόνια, χάρη στην οικονομική κρίση που την έκανε ιδιαίτερα οικονομική, χάρη στην αύξηση του φόρου αγοράς επενδυτικών ακινήτων που τέθηκε σε ισχύ το καλοκαίρι του 2015, και λόγω των τιμών των ακινήτων στο Ισραήλ, που ο μόνος τρόπος να τις περιγράψει κανείς είναι «παράλογες»· αλλά η πρωτοβουλία του φόρου τρίτης κατοικίας τους έδωσε μια επιπλέον και σημαντική ώθηση.

«Συναλλαγές που ήταν στην αγορά πέντε-έξι χρόνια ξαφνικά αρπάζονται», λέει ο Idan Sarusi, διευθύνων σύμβουλος και ιδιοκτήτης της εταιρείας GRE που εμπορεύεται ακίνητα στην Ελλάδα εδώ και πάνω από μια δεκαετία. Αυτή τη στιγμή, αναφέρει, το γραφείο του διαθέτει περίπου χίλια ακίνητα προς πώληση στην Ελλάδα, από τα οποία περίπου 70% είναι εξοχικές κατοικίες, και οι τιμές κυμαίνονται μεταξύ 70.000 και 300.000 ευρώ.

«Μια οικογένεια που θέλει να αγοράσει ένα διαμέρισμα τριών δωματίων για ενάμιση εκατομμύριο σεκέλ στο Gush Dan, μπορεί να αγοράσει μια βίλα στην Ελλάδα σε ενάμισι στρέμμα, με πισίνα, σε απόσταση βαδίσματος από τη θάλασσα, στο πιο εξωτικό μέρος», λέει ο Sarusi. «Επίσης, η Ελλάδα από την πλευρά της ενθαρρύνει πολύ τους επενδυτές: εάν αγοράσετε ακίνητο άνω των 250.000 ευρώ, δικαιούστε ‘golden visa’ – υπηκοότητα για πέντε χρόνια στην Ελλάδα με δυνατότητα παράτασης για πέντε επιπλέον χρόνια – και εάν αποφασίσετε να μετακομίσετε για να ζήσετε εκεί, λαμβάνετε επίσης δωρεάν εκπαίδευση. Επιπλέον, οι εβραϊκές κοινότητες στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη είναι ανεπτυγμένες και το κόστος ζωής είναι πολύ χαμηλό. Για το νερό μόλις πληρώνετε και τα δημοτικά τέλη είναι ελάχιστα».

«Εάν πριν από πέντε χρόνια έπαιρνα μία ή δύο επικοινωνίες την εβδομάδα από Ισραηλινούς που θέλουν να αγοράσουν σπίτι στην Ελλάδα, σήμερα επικοινωνούν μαζί μου μεταξύ 10 και 15 άτομα την ημέρα», λέει επίσης ο Sivan Zamir, ιδιοκτήτης και διευθύνων σύμβουλος της τουριστικής πύλης «Ελλάδα και τα Νησιά». «Υπάρχουν τέτοιοι που αυτό είναι ήδη το δεύτερο ή το τρίτο ακίνητό τους εκεί. Αλλά δεν είναι μόνο Ισραηλινοί: επίσης Βρετανοί, Ολλανδοί, Αμερικανοί, Καναδοί».

Ο Noam, 35 ετών, παντρεμένος με 1 παιδί, αυτοαπασχολούμενος στον τομέα των διαδικτυακών πωλήσεων, έχτισε με τη σύντροφό του το σπίτι των ονείρων τους στο νησί Λευκάδα. Η βίλα, που ονομάζεται από το όνομα της κόρης τους «Villa Alma», βρίσκεται στην ακτογραμμή και εκτείνεται σε ένα στρέμμα, με τρία υπνοδωμάτια και πισίνα. Την αγόρασε όταν ήταν ακόμα σχεδιασμένη στο χαρτί πριν από περίπου δυόμισι χρόνια έναντι 250.000 ευρώ, και μέχρι την ολοκλήρωση της κατασκευής επένδυσε περίπου 50.000 ευρώ επιπλέον σε διαμόρφωση κήπου, δαπεδοστρώσεις, πισίνα κ.λπ.

«Σκεφτήκαμε να αγοράσουμε σπίτι στη χώρα, αλλά καταλάβαμε ότι είναι δύσκολο, στα όρια του αδύνατου», αναφέρει. «Ακόμη και αν βρίσκαμε κάτι εδώ, δεν θα ήμασταν ικανοποιημένοι μέχρι τέλους, έτσι αποφασίσαμε να ζήσουμε στη χώρα σε ενοίκιο και να επιλέξουμε ένα είδος επένδυσης στην Ελλάδα, και παράλληλα να περνάμε καλά εκεί. Μας βγαίνει να είμαστε εκεί έναν με ενάμισι έως δύο μήνες το χρόνο, συνήθως ταξιδεύουμε τον Απρίλιο και τον Σεπτέμβριο και ενοικιάζουμε τη βίλα το καλοκαίρι, 60-90 ημέρες το χρόνο. Η τιμή κυμαίνεται μεταξύ 350 και 500 ευρώ τη βραδιά».

– Κόστη συντήρησης;

«Υπάρχει εταιρεία διαχείρισης που συντηρεί το σπίτι καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, συμπεριλαμβανομένης της διαμόρφωσης κήπου και της πισίνας. Είναι μερικές εκατοντάδες ευρώ το μήνα. Τους χειμερινούς μήνες είναι λιγότερο. Σε ετήσια βάση βγαίνει κάπου στα 1.500 ευρώ. Τα δημοτικά τέλη είναι πολύ χαμηλά και επίσης οι λογαριασμοί νερού. Το ρεύμα κοστίζει περίπου όσο στη χώρα, αλλά ανάλογα με τη χρήση, φυσικά. Αυτά τα τρέχοντα κόστη ανέρχονται σε 2.000 ευρώ το χρόνο».

– Ποια είναι τα μειονεκτήματα;

«Δεν είναι πάντα εύκολο να ελέγχεις τα πάντα από απόσταση. Είναι επιχείρηση για κάθε σκοπό και μαθαίνουμε να εργαζόμαστε σε αυτό. Είναι συνεχώς ζωντανό και ενεργό, απαιτεί χρόνο και πόρους. Υπάρχει επίσης κάποιος κίνδυνος στο να κάνεις μια συναλλαγή οικονομικά σε ένα μέρος που γνωρίζεις λιγότερο. Ελέγχεις λιγότερο την οικονομία εκεί, παρόλο που η βίλα αξίζει ήδη σήμερα περισσότερο. Η ετήσια απόδοση από τον τουρισμό είναι περίπου 10%-12% της τιμής της βίλας».

– Πλεονεκτήματα;

«Απολαύσαμε πολύ όλη τη διαδικασία, να αγοράζουμε πράγματα για το σπίτι και να ψάχνουμε. Είναι νεανικό και ζωντανό, και ασχολούμαστε πολύ με αυτό, τι να προσθέσουμε και πώς να διακοσμήσουμε, συλλέξαμε από την αγορά των παλαιών αντικειμένων στην Αθήνα και συλλέξαμε σε όλη τη διαδρομή αντικείμενα από όλη την Ελλάδα. Απολαύσαμε επίσης πολύ να γνωρίσουμε τους ντόπιους. Τον πολιτισμό, τους ανθρώπους, το φαγητό. Μας γεννήθηκε επίσης μια κόρη στη μέση της περιόδου και είναι ένα υπέροχο μέρος για οικογενειακές διακοπές, υπάρχει πολλή φύση. Θέλουμε να μεγαλώσουμε με αυτό και να περνάμε εκεί όσο μπορούμε».

Ο Arik, 40 ετών, παντρεμένος με 2 παιδιά από τον τομέα της εστίασης, αγόρασε τη βίλα στην Ελλάδα με έναν συνέταιρο το 2012, έναντι 350.000 ευρώ. Τρία υπνοδωμάτια και σαλόνι, στην ακτογραμμή. «Ταξιδεύουμε κάθε Αύγουστο, τις τελευταίες δύο εβδομάδες του μήνα, και η οικογένεια του συνέταιρού μου ταξιδεύει κάθε Ιούλιο, για δύο εβδομάδες», αναφέρει. «Τον υπόλοιπο χρόνο το ενοικιάζουμε μέσω booking.com και AIRBNB. Οι τιμές διαφέρουν μεταξύ των εποχών. Τον Ιούνιο και τον Σεπτέμβριο κυμαίνεται γύρω στα 250-300 ευρώ τη βραδιά, και τον Ιούλιο-Αύγουστο 400-500 ευρώ τη βραδιά. Κατά τη διάρκεια του χειμώνα η βίλα είναι κλειστή».

– Κόστη συντήρησης;

«Δημοτικά τέλη – 250 ευρώ το χρόνο, ίσως 300. Ρεύμα πολύ βασικό, το χειμώνα τίποτα, το καλοκαίρι ίσως 100 ευρώ το μήνα. Υπάρχει καλωδιακή τηλεόραση, διαδίκτυο, αυτό είναι άλλα 50 ευρώ, και υπάρχει η εταιρεία διαχείρισης (GRE), που ανέρχεται σε 15% των ενοικιάσεων του έτους. Μετά από όλα τα έξοδα μας μένουν περίπου 20.000 ευρώ το χρόνο. Οι Έλληνες είναι θερμοί άνθρωποι και σεβαστοί και αυτό το νησί είναι παρθένο. Ενοικιάζεις εκεί σκάφος για 50 ευρώ την ημέρα και μπορείς να περιηγηθείς μεταξύ κόλπων που κανείς δεν γνωρίζει την ύπαρξή τους».

– Μειονεκτήματα;

«Η προσβασιμότητα. Δεν είναι Κρήτη ή Ρόδος. Πετάω στην Αθήνα, παίρνω αυτοκίνητο και οδηγώ τέσσερις ώρες. Ωστόσο, το ταξίδι είναι ευχάριστο, βλέπεις τη θάλασσα, σχεδόν όλη η διαδρομή είναι στον αυτοκινητόδρομο, και φέτος υπήρχαν ήδη απευθείας πτήσεις προς τη Λευκάδα – μόνο το καλοκαίρι».

– Η αξία του σπιτιού έχει ήδη αυξηθεί;

«Ναι. Από όσο καταλαβαίνω, στέκεται ήδη στα περίπου μισό εκατομμύριο ευρώ. Οι τιμές αυξήθηκαν λόγω της ζήτησης. Υπάρχουν εδώ πολλοί Σέρβοι, Κροάτες, Άγγλοι, Γερμανοί, Ρώσοι».

Από τι πρέπει να προσέχετε

Μην βιαστείτε να πανηγυρίσετε: όχι κάθε βίλα στην Ελλάδα θα σας κοστίσει λιγότερο από ένα διαμέρισμα ενός και μισού δωματίου στο Τελ Αβίβ, και όχι κάθε συναλλαγή θα σας αποφέρει καλή απόδοση. «Όλα είναι θέμα τοποθεσιών», λέει ο Zamir. «Στη Μύκονο, για παράδειγμα, μια βίλα στη θάλασσα μπορεί να κοστίσει επίσης 1,5 εκατομμύριο ευρώ, σε σύγκριση με μια βίλα στη Λευκάδα στα 400.000 ευρώ. Υπάρχουν επίσης Ισραηλινοί που προτιμούν τη θέα έναντι της θάλασσας, στο εσωτερικό των νησιών. Οικόπεδα που βρίσκονται δίπλα στη θάλασσα σιγά-σιγά εξαντλούνται και αυτό είναι ένας ακόμη δείκτης της ζήτησης. Γι’ αυτό οι τιμές ανεβαίνουν ήδη στα 300.000 ευρώ. Αυτό είναι περίπου 70.000 ευρώ ανά στρέμμα στην ακτογραμμή, σε σύγκριση με δεύτερη ή τρίτη γραμμή από τη θάλασσα, που κοστίζουν περίπου 20-30.000 ευρώ ανά στρέμμα. Οι Ισραηλινοί νομίζουν ότι ένα σπίτι στην Ελλάδα είναι σαν ένα σπίτι στην Ινδία, και ότι πουλούν εκεί σπίτια σε μερικές χιλιάδες ευρώ, αλλά αυτό δεν είναι σωστό. Οι συναλλαγές που γνωρίζω από Ισραηλινούς που αγόρασαν εξοχική κατοικία στην Ελλάδα ανέρχονται κατά μέσο όρο σε 200.000 ευρώ ανά συναλλαγή. Οι τιμές πράγματι μειώθηκαν σημαντικά, αλλά εξακολουθεί να είναι ένας πολύ περιζήτητος και δημοφιλής προορισμός μεταξύ τουριστών από όλο τον κόσμο».

– Ποια περιοχή θα συνιστούσατε;

«Τη βόρεια ορεινή Ελλάδα. Διατηρεί επίσης το ακίνητο, έχει υπέροχες θέες και επίσης δυνατότητα ενοικίασης όλο το χρόνο. Οι άνθρωποι γνωρίζουν την Ελλάδα με τις τιρκουάζ ακτές και δεν έχουν συσχέτιση, αλλά για μένα η Ελλάδα είναι βουνά, καταρράκτες και ποτάμια».

– Από τι άλλο πρέπει να προσέχετε;

«Οι Ισραηλινοί πιστεύουν ότι εάν έχουν μια εξοχική κατοικία στην Ελλάδα, τότε έχουν μια επιχείρηση στην Ελλάδα, αλλά αυτό δεν είναι σωστό. Διότι αυτό που έχουν, το έχουν επίσης μερικές εκατοντάδες άλλοι άνθρωποι. Μια επιχείρηση πρέπει να προωθείται, να συντηρείται, να διαχειρίζεται. Χωρίς να ενοικιάζουν το σπίτι σε τουρίστες, δεν θα μπορέσουν να ανακτήσουν την επένδυση. Οι Ισραηλινοί θέλουν να επενδύσουν το ελάχιστο και να λάβουν το μέγιστο, αλλά δεν λειτουργεί έτσι. Ένα σπίτι που ενοικιάζεται σε τουρίστες απαιτεί περισσότερη συντήρηση. Εάν το ακίνητο βρίσκεται στην ακτογραμμή είναι επίσης ευάλωτο σε ανέμους και ζημιές από τη θάλασσα, αλατότητα, υγρασία, και υπάρχει επίσης συντήρηση σωληνώσεων και ηλεκτρικών. Μπορείτε επίσης να συντηρήσετε ένα ακίνητο με 3.000 ευρώ το χρόνο, αλλά τότε συντηρείται με πιο παραμελημένο τρόπο. Τα κόστη διαχείρισης και προώθησης του ακινήτου σε πιθανούς ενοικιαστές ανέρχονται σε περίπου 10.000-20.000 ευρώ το χρόνο. Παρόλο που ορισμένα ακίνητα στην Ελλάδα συνήθως θα ενοικιαστούν τους μήνες Μάιο έως Σεπτέμβριο, για να είναι η απόδοση μέγιστη, ο ιδιοκτήτης του ακινήτου θα προσπαθήσει να το ενοικιάσει και το χειμώνα σε συγγραφείς, ζωγράφους, καλλιτέχνες και ανθρώπους που θέλουν να απομονωθούν.

«Οι περισσότεροι Ισραηλινοί που συναντώ αγοράζουν με μη συνετό τρόπο. Αναζητούν την πιο φθηνή συναλλαγή και προσπαθούν να εξοικονομήσουν κάθε λίρα. Απασχολούν κάποιον φθηνό να διαχειριστεί το ακίνητο και μακροπρόθεσμα το βλάπτουν. Όποιος αγοράζει ένα σπίτι ονείρων επενδύει σε αυτό όλη την ψυχή και την καρδιά. Συναντώ σχεδόν κάθε μέρα ανθρώπους που λόγω υπερηφάνειας αγόρασαν ένα ακίνητο στην Ελλάδα που έμεινε άδειο ολόκληρο χρόνο, επειδή προσπάθησαν να το προωθήσουν μόνοι τους μέσω φίλων και συστάσεων στο Facebook, αλλά δεν λειτουργεί έτσι. Ακριβώς για τέτοια πράγματα ιδρύθηκαν εταιρείες όπως η Booking.com και εξαιρετικές ελληνικές εταιρείες που διαχειρίζονται και προωθούν ακίνητα στην Ελλάδα ιδιοκτητών ακινήτων από όλο τον κόσμο. Κάνουν εξαιρετική δουλειά, αλλά κοστίζει χρήματα.

«Μια επιπλέον παράμετρος που είναι πολύ σημαντικό να λάβετε υπόψη είναι οι σεισμοί, και απόδειξη αυτού που συνέβη πρόσφατα στην Κω. Όχι τυχαία σε όλη την Ελλάδα δεν υπάρχουν κτίρια άνω των 6-7 ορόφων. Στην Ελλάδα δεν χτίζουν σε ύψος επειδή βρίσκεται σε ενεργές τεκτονικές πλάκες, κάθε μέρα υπάρχει σεισμός κάπου στην Ελλάδα σε τέτοια ή άλλη ένταση. Οι περισσότεροι Έλληνες θα ελέγξουν πρώτα απ’ όλα εάν το ακίνητο είναι ανθεκτικό σε σεισμούς, ακόμη και πριν διερευνήσουν την τιμή».

– Πώς αισθάνονται οι Έλληνες με όλη αυτή τη συρροή;

«Όχι καλά. Είναι ένας λαός που έχει πολλή αυτοεκτίμηση και με την κρίση αισθάνονται πολύ ταπεινωμένοι. Σχεδόν κάθε αυτοαπασχολούμενος Έλληνας, από τη μεσαία τάξη, έχει δύο-τρία ακίνητα στην Ελλάδα. Έτσι πουλούν ένα ακίνητο με μεγάλη λύπη, για να ζήσουν, επειδή τους επηρέασαν τη σύνταξη. Όταν ένας Ισραηλινός αγοράζει ένα σπίτι είναι εντάξει, αλλά τη στιγμή που οι Ισραηλινοί δημιουργούν κοινότητες, και αγοράζουν όλοι στην ίδια πόλη ή στο ίδιο χωριό, οι ντόπιοι αρχίζουν να αναπτύσσουν ανταγωνισμό. Στην Πάρο για παράδειγμα, υπάρχει μια ομάδα 15-20 Ισραηλινών που αγόρασαν εξοχικές κατοικίες και ήδη τους κοιτούν με στραβό μάτι».

«Οι περισσότεροι πελάτες μας αγοράζουν εξοχική κατοικία για να ξεκουραστούν σε αυτήν», προσθέτει ο Sarusi. «Οι αγοραστές ουσιαστικά χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: 30% αγοράζουν μόνο για σκοπούς διακοπών. 50% συνδυάζουν επένδυση και διακοπές, και άλλο 20% κάνουν καθαρή επένδυση. Έτσι ουσιαστικά περίπου 70% των αγοραστών ενοικιάζουν επίσης αυτό το ακίνητο για τουρισμό και αποκομίζουν από αυτό ετήσια απόδοση 7%-9%. Αυτό το μοντέλο είναι πολύ επωφελές τόσο για τους Έλληνες όσο και για τους Ισραηλινούς επενδυτές.

«Ο μέσος όρος ηλικίας των αγοραστών είναι 50-60, που αυτό είναι το δεύτερο σπίτι τους, αλλά υπάρχουν επίσης νεότεροι άνθρωποι που επενδύουν, γύρω στα 40 ετών. Σήμερα υπάρχει επίσης πολύ μεγάλη ζήτηση από μεγάλες διεθνείς επενδυτικές εταιρείες που έχουν επισημάνει την Ελλάδα ως προτιμώμενο προορισμό και θέλουν να επενδύσουν μαζί μας σε ακίνητα. Υπάρχουν επίσης αιτήματα για κτίρια και διαμερίσματα διακοπών στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη».

«Οι πιο σοβαροί αγοραστές είναι εκείνοι που αγοράζουν αποκλειστικά για να είναι εκεί, που για αυτούς πρόκειται για πραγματοποίηση ονείρου», συμπεραίνει ο Zamir. «Αναζητούν τον υπέροχο προορισμό τους μεταξύ των νησιών της Ελλάδας και τη στιγμή που δημιουργείται συναισθηματική χημεία μεταξύ τους και του μέρους κλείνουν γρήγορα τη συναλλαγή. Τους ενδιαφέρει λιγότερο πόσο θα αξίζει το σπίτι σε μερικά χρόνια, και εάν θα είναι δυνατό να το πουλήσουν με κέρδος».

Διαχείριση κινδύνων – Αξίζει να επενδύσετε σε μια ασταθή χώρα όπως η Ελλάδα

Με όλο τον σεβασμό στη μπονάντζα των βιλών της Ελλάδας, που καθιστά την επένδυση σε αυτήν – και ίσως ακόμη και τη μετακόμιση σε αυτήν για μερικά χρόνια – ιδιαίτερα ελκυστική, υπάρχουν ακόμη αρκετά ερωτηματικά γύρω από τη σταθερότητα στη χώρα. Και ακριβώς όπως η τεράστια οικονομική κρίση που βίωσε πρόσφατα μείωσε τις τιμές κατοικίας και διαβίωσης, έτσι μπορεί επίσης να μετατρέψει την επένδυση σε μία που απαιτεί δάχτυλο στον παλμό 100% του χρόνου.

Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι μέχρι πριν από δύο χρόνια, η Ελλάδα ανησυχούσε επενδυτές σε όλο τον κόσμο λόγω του χρέους της προς την Ευρωζώνη. Η ανησυχία εντάθηκε όταν εκλέχθηκε μια ακραία αριστερή οικονομική κυβέρνηση και έφτασε στο αποκορύφωμά της όταν ο λαός ψήφισε σε δημοψήφισμα κατά της αποδοχής των όρων διάσωσης της Ελλάδας από την Ευρώπη (με άλλα λόγια: οι Έλληνες είπαν, «δεν είμαστε έτοιμοι για σημαντικά μέτρα λιτότητας, ακόμη και με το κόστος της εξόδου από την Ευρωζώνη και της χρεοκοπίας»). Παρά τις σοβαρές ανησυχίες γύρω από αυτή τη συμπεριφορά των Ελλήνων, η Γερμανία και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο παρείχαν αρκετά γενναιόδωρη βοήθεια και μέτρα λιτότητας ελήφθησαν παρ’ όλα αυτά. Αυτό καθησύχασε τους επενδυτές και φαίνεται ότι η Ελλάδα σήμερα μπαίνει σε τροχιά που την απομακρύνει από την κρίση, αλλά λόγω γεωπολιτικών αναταραχών που συμβαίνουν συνεχώς σε όλο τον κόσμο, αυτό το ερώτημα παραμένει ανοιχτό.

Αν ρωτήσετε τους μεσίτες βιλών στο Ισραήλ, καταστάσεις όπως η πρόσφατη κρίση είναι στην πραγματικότητα καλές για τις επιχειρήσεις: «Όσο βαθύτερη είναι η οικονομική κρίση στην Ελλάδα, τόσο αυξάνεται η ζήτηση για τουρισμό, καθώς οι τουρίστες αναμένουν να λάβουν χαμηλότερες τιμές, επομένως τα ακίνητα που ενοικιάζονται για τουρισμό είναι πολύ περιζήτητα», λέει ο Idan Sarusi από την GRE. «Ο κύκλος της ζήτησης και της προσφοράς κινείται γύρω από το θέμα του τουρισμού, που στην Ελλάδα είναι τόσο σημαντικός ώστε υπάρχουν νησιά που η κρίση σχεδόν δεν τα επηρέασε. Περίπου το 20% του ελληνικού ΑΕΠ είναι τουρισμός και κάθε χρόνο η Ελλάδα σπάει το δικό της ρεκόρ όσον αφορά τους επισκέπτες».