Βρήκαν ευκαιρία: Ισραηλινοί αγοράζουν ακίνητα στην Ελλάδα
Η πτώση των τιμών των ακινήτων στην Ελλάδα προκαλεί ενδιαφέρον μεταξύ πολλών Ισραηλινών, οι οποίοι επιθυμούν να κατασκευάσουν εξοχικές κατοικίες ή ξενοδοχεία, να αγοράσουν διαμερίσματα για επένδυση στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη – ακόμη και να αποκτήσουν ολόκληρα νησιά. Τι προσελκύει τους επενδυτές να επενδύσουν συγκεκριμένα εκεί, πώς διεξάγονται σωστά οι συναλλαγές, ποιοι είναι οι κίνδυνοι και πώς είναι η οικονομική πραγματικότητα στη χώρα;
Οι Ισραηλινοί ενδιαφέρονται για μεγάλη ποικιλία ακινήτων, και είναι δυνατόν να διαιρεθούν οι δυνητικοί Ισραηλινοί αγοραστές σε 3 κατηγορίες: αυτοί που ενδιαφέρονται για ακίνητα με σκοπό την κατασκευή βίλας ή εξοχικής κατοικίας κοντά στη θάλασσα για τις καλοκαιρινές ημέρες ή τις διακοπές· αυτοί που ενδιαφέρονται για την αγορά ακινήτων με σκοπό την επένδυση με στόχο να λάβουν καλή και σταθερή απόδοση· και αυτοί που ενδιαφέρονται για την αγορά επιχείρησης στην Ελλάδα, όπως ξενοδοχεία – και είναι διατεθειμένοι να μεταφέρουν τη ζωή τους εκεί.
Πρόκειται για τιμές που διαφέρουν δραματικά από εκείνες της τοπικής αγοράς ακινήτων. Στη Μύκονο, ένα από τα ακριβότερα νησιά στην Ελλάδα, είναι δυνατόν να αγοραστεί έκταση 2.320 τ.μ. που περιλαμβάνει βίλα 176 τ.μ. στην τιμή του ενός εκατομμυρίου ευρώ. Στην Κρήτη, που θεωρείται επίσης ακριβή, είναι δυνατόν να αγοραστεί βίλα 79-83 τ.μ. στην τιμή των 139 χιλιάδων ευρώ. Στη χερσόνησο Πηλίου προσφέρεται προς πώληση βίλα 270 τ.μ., στην τιμή των 495 χιλιάδων ευρώ. Στα λιγότερο ακριβά νησιά μπορεί κανείς να βρει βίλες σε περίπου 250-350 χιλιάδες ευρώ για ενάμισι στρέμμα, που περιλαμβάνει ιδιωτική παραλία – με τις τιμές να αυξάνονται αναλόγως όσο πλησιάζει κανείς περισσότερο στη θάλασσα.
Στην πόλη της Αθήνας μπορεί να βρεθεί διαμέρισμα 80 τ.μ. στην τιμή των 55 χιλιάδων ευρώ. Διαμέρισμα 98 τ.μ. θα κοστίσει περίπου 60 χιλιάδες ευρώ στην πόλη. Στη Θεσσαλονίκη οι τιμές είναι υψηλότερες – και εκεί μπορεί να βρεθεί διαμέρισμα 65 τ.μ. στην τιμή των 70 χιλιάδων ευρώ.
Δραματική πτώση των τιμών
Μέχρι πρόσφατα η Ελλάδα ανησυχούσε επενδυτές σε όλο τον κόσμο λόγω του τεράστιου χρέους της χώρας. Ο μεγάλος φόβος ήταν το σενάριο εφιαλτικό – η έξοδος της Ελλάδας από τη ζώνη του ευρώ, μια κίνηση που θα μπορούσε να δημιουργήσει το φαινόμενο ντόμινο και να περιπλέξει όλες τις χώρες της ζώνης του ευρώ και ιδίως τις χώρες της περιφέρειας (Ιταλία, Ισπανία και Πορτογαλία).
Το σενάριο εφιαλτικό αποφεύχθηκε και πάλι χάρη στην τεράστια βοήθεια από τη Γερμανία και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Το πρόγραμμα λιτότητας στο οποίο η Ελλάδα είναι δεσμευμένη· οι εκλογές στην Ελλάδα που διασφαλίζουν την ύπαρξη του προγράμματος λιτότητας· και η τήρηση των υποχρεώσεων που επιβάλλονται στη χώρα ως προϋπόθεση για τη λήψη της βοήθειας – όλα αυτά καθησυχάζουν προς το παρόν τους φόβους των επενδυτών και δίνουν χώρο για εκ νέου εξέταση της Ελλάδας ως ελκυστικού προορισμού για επένδυση σε ακίνητα.
Η Ροδούλα Μιχηλίδου, Ελληνίδα δικηγόρος που διαμένει στη Θεσσαλονίκη και ασχολείται με τη συνοδεία Ισραηλινών σε συναλλαγές ακινήτων στην Ελλάδα, εντοπίζει αύξηση στη ζήτηση. Λίγο πριν από τη συνομιλία με το ynet, η Μιχηλίδου πρόλαβε να ολοκληρώσει ακόμη μία συναλλαγή με Ισραηλινούς που αγοράζουν ξενοδοχείο στην Ελλάδα.
«Η ζήτηση από τους Ισραηλινούς υπάρχει από το 2009 και πολλές συναλλαγές έχουν πραγματοποιηθεί», αναφέρει. «Η Ελλάδα ήταν πάντα καλός προορισμός για επενδύσεις, αλλά μέχρι πρόσφατα οι τιμές των ακινήτων ήταν πολύ υψηλές. Μετά την οικονομική κρίση που έπληξε τη χώρα, σημειώθηκε δραματική πτώση των τιμών των ακινήτων και αυτό εξηγεί την αυξανόμενη ζήτηση. Υπάρχουν εξαιρετικές ευκαιρίες τόσο για εμπορικά ακίνητα όσο και για κατοικίες. Οι Ισραηλινοί δείχνουν ενδιαφέρον για όλους τους τύπους ακινήτων».
Η Μιχηλίδου προσθέτει ότι «η ατμόσφαιρα στην Ελλάδα είναι πολύ φιλική, θερμή και φιλόξενη. Υπάρχουν επίσης πολλοί εβραϊκοί θεσμοί, κυρίως στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, και πέρα από αυτό η Ελλάδα είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ. Η ατμόσφαιρα είναι καλή – αλλά η ισχυρότερη εξήγηση για τη ζήτηση είναι οι εξαιρετικές ευκαιρίες που υπάρχουν στη χώρα και το γεγονός ότι η Ελλάδα ενθαρρύνει πολύ τις επενδύσεις από το εξωτερικό».
Από την παραλία της Μυκόνου μέχρι τη Θεσσαλονίκη
Η Μιχηλίδου τονίζει ότι το ενδιαφέρον υπάρχει σε όλες τις περιοχές της Ελλάδας. «Κάθε απαίτηση επικεντρώνεται σε διαφορετική περιοχή – υπάρχουν περιοχές που είναι περισσότερο κατάλληλες για επένδυση και άλλες περιοχές περισσότερο κατάλληλες για εξοχικές κατοικίες», εξηγεί. «Γενικά, η ζήτηση για νησιά είναι πολύ έντονη – για παράδειγμα Μύκονος, Πάρος, Αντίπαρος, Λευκάδα και άλλα. Η Θεσσαλονίκη και η Αθήνα είναι περισσότερο κατάλληλες για επένδυση σε εμπορικά ακίνητα, σε διαμερίσματα προς ενοικίαση ή για αγορά επιχειρήσεων όπως ξενοδοχεία, σούπερ μάρκετ, καταστήματα και γραφεία».
Αναφορικά με τους πιθανούς κινδύνους στην αγορά ακινήτων στην Ελλάδα, η Μιχηλίδου σημειώνει ότι η συνοδεία δικηγόρου είναι απαραίτητη σε μια τέτοια διαδικασία αγοράς. «Είναι υποχρεωτικό να ελεγχθούν τα ακίνητα με τη συνοδεία δικηγόρου προκειμένου να διασφαλιστεί ότι δεν υπάρχουν εμπόδια από νομική άποψη. Ο δικηγόρος πρέπει να διαχειριστεί όλα τα θέματα γραφειοκρατίας και τα πολλά έγγραφα που σχετίζονται με την αγορά. Με τη σωστή συνοδεία δικηγόρου, είμαι πεπεισμένη ότι δεν υπάρχουν ουσιαστικοί κίνδυνοι», προσθέτει.
Από την πλευρά των Ισραηλινών, η Ελλάδα δεν ήταν ποτέ ιδιαίτερα δημοφιλής προορισμός για επενδύσεις σε ακίνητα στο εξωτερικό, και σίγουρα δεν μπορεί να συγκριθεί η ζήτηση των Ισραηλινών για ακίνητα στην Ελλάδα με τη ζήτηση για ακίνητα στις ΗΠΑ. Οι επενδύσεις σε ελληνικά ακίνητα δεν είναι ακόμη τόσο ισχυρές όσο σε άλλες περιοχές του κόσμου, αλλά φαίνεται ότι παράλληλα με την τουριστική άνοδο – και οι Ισραηλινοί επενδυτές αρχίζουν σταδιακά να δείχνουν ενδιαφέρον.
Αντί για δεύτερο σπίτι στη χώρα
Ο Ιντάν Σερούσι, διευθυντής της εταιρείας GRE (GREECE REAL ESTATE) που ειδικεύεται σε μεσιτεία και συμβουλευτικές υπηρεσίες στον τομέα των ακινήτων στην Ελλάδα, διαμένει ο ίδιος στη χώρα των νησιών. Τονίζει ότι τους τελευταίους μήνες σημειώθηκε αύξηση χιλιάδων τοις εκατό στο ποσοστό της ζήτησης για ελληνικά ακίνητα από Ισραηλινούς· και μόνο τον τελευταίο μήνα η εταιρεία που διευθύνει έλαβε περίπου 500 αιτήματα από Ισραηλινούς που ενδιαφέρονται να εξετάσουν αγορά ή επένδυση σε ακίνητα εκεί.
«Πρόκειται για διαμερίσματα προς αγορά, βίλες, ξενοδοχεία, εμπορικά ακίνητα και εξοχικές κατοικίες», συνεχίζει, «υπάρχουν αρκετοί Ισραηλινοί που κατανοούν ότι είναι προτιμότερο να επενδύσουν στην Ελλάδα αντί να αγοράσουν δεύτερο σπίτι στο Ισραήλ· και η Ελλάδα, από την πλευρά της, ενθαρρύνει επενδύσεις από κατοίκους εξωτερικού». Ο Σερούσι πιστεύει ότι το θέμα της άνεσης παίζει σημαντικό ρόλο στην επιλογή συγκεκριμένα της Ελλάδας ως προορισμού για αγορά ακινήτων, και σημειώνει ότι η γεωγραφική εγγύτητα της Ελλάδας με το Ισραήλ δημιουργεί ελκυστικότητα και επιτρέπει διεξοδικό έλεγχο του ακινήτου που αγοράζεται.
«Το ταξίδι στην Ελλάδα ισοδυναμεί σχεδόν με ταξίδι στην Ελάτ, και επιπλέον υπάρχει πολιτιστική εγγύτητα», αναφέρει. «Η στάση απέναντι στους Ισραηλινούς είναι θερμή και φιλόξενη, και ο αντισημιτισμός που χαρακτηρίζει τις ευρωπαϊκές χώρες αυτές τις ημέρες είναι λιγότερο αισθητός εδώ και δεν κατευθύνεται συγκεκριμένα προς τους Εβραίους. Φυσικά, σε περιόδους οικονομικής κρίσης υπάρχει καχυποψία απέναντι στους ξένους – αλλά αισθανόμαστε ότι συμβαίνει το αντίθετο: λάβαμε επιδοκιμασία, αγοράσαμε ξενοδοχείο και λάβαμε θερμή αντιμετώπιση από τους ντόπιους, υπάρχει ατμόσφαιρα συνεργασίας».
Πέρα από την άνεση, ο πρώτος παράγοντας που ενθαρρύνει τους Ισραηλινούς να στραφούν προς την Ελλάδα είναι η ελκυστική τιμή των ακινήτων σε σύγκριση με τα διαμερίσματα στο Ισραήλ. «Η τιμή της γης είναι πολύ φθηνή στην Ελλάδα, και επίσης το κόστος κατασκευής είναι χαμηλό σχετικά με το Ισραήλ», αναφέρει, «ενώ στη χώρα αγοράζουν διαμέρισμα σε 25 χιλιάδες σεκέλ ανά τ.μ., στην Ελλάδα μπορεί να βρεθούν ακίνητα σε 3.000-4.000 σεκέλ ανά τ.μ.».
Στοχεύουν στην απόλαυση
Επίσης ο δικηγόρος Ασάφ Χόφμαν από το δικηγορικό γραφείο Ντορόν Τικότσκι Τσεντερμπάουμ, ειδικός στη διεθνή φορολογία και συνοδεύει Ισραηλινούς στη διαδικασία αγοράς και επένδυσης σε ακίνητα στο εξωτερικό, εντοπίζει αυξανόμενο ενδιαφέρον από Ισραηλινούς για ακίνητα στην Ελλάδα συγκεκριμένα. Σύμφωνα με τον Χόφμαν, οι περισσότεροι Ισραηλινοί αγοραστές που συνοδεύει σε συναλλαγές στην Ελλάδα είναι εύποροι, που στοχεύουν περισσότερο στην απόλαυση και λιγότερο σε επενδυτική δραστηριότητα.
«Οι περισσότεροι αγοράζουν ακίνητα σε σχετικά χαμηλή τιμή στα νησιά με σκοπό την κατασκευή μικρής βίλας και εξοχικής κατοικίας για το καλοκαίρι», σημειώνει, «δεν πρόκειται για ανθρώπους που μεταφέρουν το κέντρο της ζωής τους στην Ελλάδα αλλά περισσότερο για αγορά γης κοντά στη θάλασσα για εξοχικές κατοικίες για την καλοκαιρινή περίοδο. Άνθρωποι που προβαίνουν σε τέτοια αγορά δεν στοχεύουν σε κάποια μεγάλη επένδυση και πραγματοποίηση εξόδου, αλλά το κάνουν περισσότερο για λόγους διακοπών και απόλαυσης, επομένως υπάρχουν και λιγότερες ανησυχίες σχετικά με την απόδοση της επένδυσης».
Μόνο Έλληνας δικηγόρος
Η δικηγόρος Γκίλα Λίμπερ Γκολάν από το δικηγορικό γραφείο Μπέλτερ Γκουτ Αλόνι και Συνεργάτες, που υπηρετεί ως πρόεδρος του Εμπορικού Επιμελητηρίου Ισραήλ-Ελλάδας, γνωρίζει από κοντά και σε βάθος την οικονομική πραγματικότητα στην Ελλάδα. Στη συνομιλία με το ynet συμφωνεί ότι τα ελληνικά ακίνητα αποτελούν ευκαιρία, και αυτός είναι ο κλάδος που έχει τους λιγότερους κινδύνους – υπό την προϋπόθεση ότι τα βήματα ελέγχονται προσεκτικά. «Είναι εφικτό αν γίνει σωστά», διευκρινίζει, «δεν μπορεί κανείς να έρθει σε ξένη χώρα και να ενεργήσει μόνος του. Ο πρώτος κανόνας για οικονομική δραστηριότητα στην Ελλάδα είναι να ενεργήσει κανείς με τη βοήθεια αξιόπιστου και έντιμου τοπικού δικηγόρου».
Σύμφωνα με τα λεγόμενά της, «στην Ελλάδα υπάρχει, μερικές φορές, αυτό το κενό της μη νόμιμης διαχείρισης από το οποίο πρέπει να προσέχει κανείς. Υπάρχει βαριά και δυσκίνητη γραφειοκρατία, απαιτείται δεξιοτεχνία και γνώση στην ανάγνωση της ιδιοκτησίας του ακινήτου. Μόνο με τη βοήθεια τοπικού δικηγόρου μπορεί κανείς να ενεργήσει σωστά – υπάρχουν μεγάλα και βαριά βιβλία που πρέπει να γνωρίζει κανείς να διαβάζει και δεν το γνωρίζει ο καθένας. Αν γίνει σωστά, στο τέλος η διαδικασία δεν είναι πολύ περίπλοκη, δεν είναι αδύνατη αλλά πρέπει να εργαστεί κανείς με λεπτό φίλτρο».
Επίσης η δικηγόρος Λίμπερ Γκολάν εντοπίζει τάση αύξησης του ενδιαφέροντος των Ισραηλινών για ακίνητα στην ελληνική αγορά ακινήτων. Εξηγεί τη συμφέρουσα επιλογή με την πτώση των τιμών και το γεγονός ότι οι Έλληνες αποφάσισαν να διευκολύνουν κάπως τη γραφειοκρατία στον κλάδο των ακινήτων, και επιπλέον σημειώνει ότι αυτός είναι ο κλάδος που δεν επηρεάστηκε από τις αυξήσεις φόρων από την κυβέρνηση. «Η Ελλάδα έχει κάτι να προσφέρει και υπάρχει καλή επιλογή σε ακίνητα», σημειώνει, «οι Έλληνες δεν έσπευσαν να μειώσουν τις τιμές – αλλά η πραγματικότητα τους ανάγκασε να τις μειώσουν κατά 15-20%».
Σε ευρύτερη ματιά στην Ελλάδα, η Λίμπερ Γκολάν παρέχει μια ματιά στην πραγματική οικονομική κατάσταση στη χώρα. Παραδέχεται ότι προς το παρόν η οικονομική πραγματικότητα εκεί δεν είναι καλή, και παρόλο που η Ελλάδα έχει υποχωρήσει κάπως από τους τίτλους, δεν υπάρχει ηρεμία. «Υπάρχουν αρκετά έργα που έχουν κολλήσει επειδή δεν υπάρχουν χρήματα, δεν υπάρχει δυνατότητα πληρωμής μισθών και εταιρείες έχουν εισέλθει σε πολύ μεγάλη οικονομική δυσχέρεια», περιγράφει.
Σύμφωνα με τα λεγόμενά της, «δεν μπορεί κανείς να βασιστεί στις τράπεζες για έργα καθώς δεν υπάρχει τράπεζα που να δανείζει. Οι πολίτες εξακολουθούν να έχουν τον περιορισμό ανάληψης μετρητών έως 420 ευρώ την εβδομάδα· και επιπλέον οι Έλληνες υποφέρουν από την αύξηση του ΦΠΑ σε επίπεδο 23%. Επίσης το επίπεδο ανεργίας στη χώρα επιβαρύνει πολύ και ξεπερνά το 25% – η αλήθεια είναι ότι υπάρχει ισχυρή ατμόσφαιρα απογοήτευσης».
Η Liber Golan αποκαλύπτει επίσης τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει στη δραστηριότητά της ως πρόεδρος του Εμπορικού Επιμελητηρίου Ισραήλ-Ελλάδας. «Πρόσφατα προσπάθησα να οργανώσω συνέδρια και να φέρω ειδικούς από την Ελλάδα για να παρουσιάσουν τις επιχειρηματικές δυνατότητες. Οι απαντήσεις από τους ισραηλινούς φορείς στους οποίους απευθύνομαι είναι ότι δεν είναι η κατάλληλη στιγμή – ‘περιμένετε’. Οι άνθρωποι φοβούνται τις επιχειρήσεις στην Ελλάδα. Για να επενδύσετε στην Ελλάδα πρέπει να έρθετε με χρήματα από το σπίτι, επειδή δεν υπάρχει τράπεζα που να δανείζει. Εμείς ως Εμπορικό Επιμελητήριο δεν μπορούμε να αλλάξουμε αυτή την πραγματικότητα», αποκαλύπτει.
Ωστόσο, τονίζει ότι η Ελλάδα «δεν έχει πεθάνει ακόμη» και υπάρχουν άνθρωποι που θέλουν να κάνουν επιχειρήσεις. Αυτές τις ημέρες η Λίμπερ Γκολάν ανοίγει εκ νέου τις πύλες του Εμπορικού Επιμελητηρίου και απευθύνεται για προσέλκυση νέων μελών με επιχειρηματική σχέση με την Ελλάδα. «Πρέπει να θυμόμαστε ότι ο τουρισμός είναι προπύργιο και κανείς δεν θα πάρει από την Ελλάδα την ομορφιά της. Υπάρχει επιχειρηματικό δυναμικό στη χώρα, αλλά προς το παρόν πρέπει να περιμένουμε το κυβερνητικό σύστημα να σταθεροποιηθεί – η πραγματικότητα προς το παρόν δεν είναι καλή», υποστηρίζει.
Ακίνητα στα άκρα
Αλλά αν νομίζατε ότι οι Ισραηλινοί αρκούνται μόνο σε ακίνητα – κάνετε λάθος. Πρόσφατα, στο πλαίσιο της οικονομικής της κατάστασης, η ελληνική κυβέρνηση έβγαλε επίσης αρκετά νησιά προς πώληση σε ξένους επενδυτές. Μεταξύ των Ισραηλινών που παρακολουθούν με ενθουσιασμό την απότομη πτώση των τιμών των ελληνικών ακινήτων, υπάρχουν επίσης εκείνοι που στοχεύουν πιο μακριά στην αγορά νησιού στην Ελλάδα. Εύποροι Ισραηλινοί απευθύνονται μέσω δικηγόρων σε ελληνικές εταιρείες και ψηλαφούν το έδαφος για την πραγματοποίηση μεγάλης συναλλαγής αγοράς νησιών, με στόχο την ανάπτυξη τουριστικών αξιοθέατων στο νησί ή την αγορά νησιού, την αναμονή για αύξηση των ακινήτων και στη συνέχεια την πώληση σε υψηλότερη τιμή.
Οι τιμές των νησιών στην Ελλάδα κυμαίνονται μεταξύ 7 εκατομμυρίων ευρώ και 50 εκατομμυρίων ευρώ. Σε συνομιλία με το ynet, ο Sivan Zamir, που ασχολείται με την προώθηση και το μάρκετινγκ τουριστικών έργων στην Ελλάδα, αναφέρει ότι υπάρχουν ισραηλινές ομάδες αγοραστών που δείχνουν ενδιαφέρον για την αγορά νησιών σε τιμές που κυμαίνονται μεταξύ 7-13 εκατομμυρίων ευρώ. «Γνωρίζω αρκετές τέτοιες ομάδες αγοραστών, αλλά στο τελικό στάδιο δεν το βλέπουμε ακόμα να συμβαίνει», λέει.
Σύμφωνα με τα λεγόμενά του, «απευθύνθηκαν σε μένα 4 ομάδες αγοραστών μέσω δικηγόρων, και πρόσφατα έλαβα αναφορά ότι η διαδικασία διαλύθηκε λόγω γραφειοκρατίας και επειδή οι Ισραηλινοί πιέζουν πολύ τους Έλληνες για μείωση της τιμής. Οι Ισραηλινοί προσπαθούν να οδηγήσουν σε τιμές που δεν είναι αποδεκτές από τους Έλληνες και τότε η συμφωνία καταρρέει. Υπάρχουν ακόμα δύο ομάδες αγοραστών που διεξάγουν διαπραγματεύσεις».
Ο Zamir, που διαβίβασε τις παραπομπές σε ελληνικές εταιρείες, επισημαίνει ότι στα περισσότερα νησιά που η Ελλάδα προσφέρει προς πώληση δεν υπάρχουν υποδομές και το κόστος επένδυσης για την ανάπτυξή τους φτάνει στην τιμή του νησιού ή και περισσότερο. Κατά την εκτίμησή του, το ενδιαφέρον για ελληνικά ακίνητα από Ισραηλινούς θα αυξηθεί, καθώς η Ελλάδα φαίνεται πολύ φθηνή. «Προτείνω να στοχεύσετε σε νησιά ημιαναπτυγμένα τουριστικά, που διαθέτουν αεροδρόμιο το οποίο στο μέλλον μπορεί να γίνει διεθνές (όπως το νησί Πάρος που αναπτύσσεται για διεθνή τουρισμό)».
Επιπλέον, ο Zamir επισημαίνει ότι υπάρχει σχέδιο στην Ελλάδα για τη μεταφορά των τουριστικών κρουαζιέρων σε άλλο λιμάνι που βρίσκεται νότια της Αθήνας, κάτι που αναμένεται να καταστήσει τα νησιά της περιοχής πιο ελκυστικά και η ακίνητη περιουσία τους αναμένεται να αυξηθεί σε αξία. «Η αξία των ακινήτων ενδέχεται να διπλασιαστεί αφού ανοίξουν αεροδρόμια», συμπεραίνει.
